İl Dernekler Müdürü Ahmet AKÇAYSivil toplumun gelişmesi için hem devletin hem de toplumun taşıması gereken bazı temel özelliklerin olduğunu dile getiren İl Dernekler Müdürü Ahmet Akçay, sivil toplumun Batıdaki şekliyle gelişmesi için devletin taşıması gereken iki temel özellikten birinin; hukuk devleti, diğerinin ise; faaliyetleri itibari ile sınırlı devlet, olduğunu söyledi.
Hitit Akademi Derneği’nin haftalık toplantıları devam ediyor. Derneğin bu hafta ki konuğu İl Dernekler Müdürü Ahmet Akçay oldu. İki bölüm halinde konuşan Ahmet Akçay, ilk olarak İl Dernekler Müdürlüğünün çalışma alanları ve dernekler ile ilgili yapılan yasal değişiklikler hakkında bilgi verirken konuşmasının ikinci bölümünde ise Türkiye’de sivil toplumun gelişmesi için neler yapılabileceğine yönelik değerlendirmeler yaptı.
Yapılan yasal değişiklikler ile dernekler kanununda birçok düzenlemeye gidildiğini ifade eden Ahmet Akçay, derneklerin genel kurul toplantılarını, tüzük ve adres değişikliklerini bir gazete ilan etmesi zorunluluğunun kaldırılarak, ilan isteğe bırakıldığını ayrıca, dernek defterlerinin notere tasdik ettirilmesi yanında, il dernekler müdürlüklerine de tasdik ettirmelerine imkan tanınarak, derneklere büyük kolaylıklar sağlandığını kaydetti.
Derneklerin birçok iş ve işleminin internet, bilgi iletişim araç ve ortamı ile benzeri araçlar üzerinden yapılmasının sağlanarak gereksiz bürokrasi ile kırtasiyenin azaltıldığını dile getiren Akçay, “Derneklerin, yabancı ülkelerdeki dernek veya kuruluşların üyelerini Türkiye'ye davet etmesi veya dernek üyesi olma hakkına sahip üçüncü kişileri yurt dışına göndermesi için Valiliklere yapmaları gereken bildirim şartı kaldırılarak, tamamen serbestleşmeye gidilmiştir. Derneklerin yurt dışından yardım alabilmesi için uygulanan İçişleri Bakanlığından izin alma esası kaldırılarak, bu konuda yalnızca derneklerin mülki idare amirliğine bildirimde bulunma şartı getirilmiştir. Yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de dernek kurması veya kurulmuş derneklere üye olması için aranan "karşılıklı olmak koşulu" kaldırılmıştır. Yabancı derneklerin, Türkiye'de faaliyette ve işbirliğinde bulunmaları, şube açmaları, üst kuruluş kurabilmeleri ve kurulmuş üst kuruluşlara katılmaları konusundaki "karşılıklı olmak koşulu" kaldırılmıştır. Uluslararası Çocuk Haklarına Dair Sözleşme gereğince çocukların dernek kurabilmesine imkan tanınmıştır. Dernek ve üst kuruluşlarının yurt içinde veya yurt dışında temsilcilik açmalarına imkan tanınmıştır. Yabancı derneklerin Türkiye'de temsilcilik açabilmesi veya dernek kurucusu olabilmesine imkan tanınmıştır. Sivil toplum anlayışına uygun olarak derneklerin iç denetimi güçlendirilmiştir. Bu düzenleme ile dernekler iç denetimlerini bağımsız denetim kuruluşlarına yaptırabileceklerdir. Yeni Dernekler Kanunu ile sivilleşme doğrultusunda yapılan diğer bir değişiklik de derneklere ilişkin iş ve işlemlerin yürütülmesi görevinin kolluk kuvvetlerinden alınarak, İçişleri Bakanlığı bünyesinde sivil bir birim olan Dernekler Dairesi Başkanlığı ile bu daireye bağlı il ve ilçelerde kurulan dernekler birimlerine devredilmesidir. Ayrıca, derneklerin denetiminin sadece İçişleri Bakanlığı ve mülki idare amirleri tarafından yapılabilmesi, kolluk kuvvetlerinin derneklerde arama yapabilmesinin hakim kararına bağlanmış olması, derneklerin yurt içi ve yurt dışı faaliyetleri ile ilgili kısıtlamalarının kaldırılması sivil toplumun geliştirilmesi olarak sivilleşme alanında önemli adımların atıldığının göstergesidir.”dedi.
HUKUK; DEVLET İLE BİREY ARASINDA
SÖZLEŞMEYİ SAĞLAYAN TEMEL ARAÇTIR
Konuşmasının ikinci bölümünde sivil toplumun gelişmesi için gereken unsurlar hakkında değerlendirme yapan Akçay, sivil toplumun gelişmesi için hem devletin hem de toplumun taşıması gereken bazı temel özelliklerin olduğunu belirtti.
Sivil toplumun Batıdaki şekliyle gelişmesi için devletin taşıması gereken iki temel özellikten birinin; hukuk devleti, diğerinin ise faaliyetleri itibari ile sınırlı devlet olması gerektiğini kaydeden Akçay, hukuk devletinin özelliğinin devletin tüm vatandaşlarını eşit statüde kabul etmesi ve suç işlemedikçe tüm vatandaşların masum olduğu, temel hakların hiçbir şekilde kısıtlanılmayacağı, yöneticilerin keyfi tutumlardan sakınmalarını gerektirdiğini söyledi.
Devletin varlık sebebinin herhangi bir düşünceyi, inancı, ideolojiyi hâkim kılmak olmadığını, esas varlık sebebinin bireylerin her tür güvenliğini sağlamak olduğunun altını çizen Akçay, “Demokratik rejimlerde devlet hukuk ile sınırlı olup, vatandaşlarına hizmetten öte bir amaç taşımamaktadır. İdeolojik devletin temel hedefi bir ideolojiyi hakim kılmaktır. Bunun için de tekelindeki tüm imkanları bir ideolojiyi hakim kılmak için harekete geçirir, ideolojik devletlerde yasa yapma işi hukuksal olmaktan çok ideolojik bir iştir. Yasal düzenlemeler bireylerin temel haklarına ve toplumsal
ihtiyaçlarına değil devlet seçkinlerinin ideolojik tercihlerine göre yapılır. Hukuk gündelik siyasetin bir aracıdır. İdeolojik devlet toplumun tüm katmanlarını devletin kuşatıcı ve kapsayıcı şemsiyesi altında aynı ideoloji doğrultusunda yeniden yapılandırmaya çalışır. Bu nedenle ideolojik devletin elindeki kamusal alanın çoğulcu olması mümkün değildir. İdeolojik devlet için vatandaşın "beşeri kaynak" olmanın ötesinde bir değeri yoktur. Vatandaşın yanı sıra eğitim, hukuk, siyasi partiler, ekonomik kurumlar kısaca toplumun tüm varlık alanları ideolojik devletin elinde aynı ideoloji doğrultusunda hareket eden harmanlanan ve yeniden şekillenen araçlar olmanın ötesinde bir öneme sahip değildir. İdeolojik devlette devlet alanıyla siyasal alan birbirinden keskin biçimde ayrışır.”şeklinde konuştu.
Demokrasilerde hukuk sisteminin iktidarın bahşettiği bir lütuf olmadığını bildiren Akçay, hukukun; devlet ile birey arasında sözleşmeyi sağlayan temel araç olduğunu dile getirerek, bu anlamda devletin sivil toplum unsurlarından bazılarını kollayıcı değil, toplumdaki çatışmaları, uzlaşmazlıkları haksızlıkları ve tecavüzleri gidermek suretiyle sivil toplumu koruması gerektiğini vurguladı.
Devletin siyasal, kültürel, sosyal ve iktisadi faaliyetler içinde ne kadar fazla yer alırsa, sivil toplumun var olma alanının o oranda daralacağını anlatan Akçay sözlerine şöyle devam etti:
“Gerek devlet gerekse sivil toplum aynı toplumsal alan içerisinde faaliyet gösterdikleri için devletin asli görevleri olan adalet, savunma ve güvenlik gibi alanlarla sınırlı kalmalı, geriye kalan hizmet alanları sivil toplum unsurlarına bırakılarak böylece sivil toplumun hayat bulması sağlanmalıdır. Sivil toplum ancak faaliyetleri itibariyle sınırlı hukuk devletlerinin bulunduğu demokratik rejimlerde gelişme sağlamıştır. Hukuk devleti olmayan ideolojik devletler kolay dönüşemezler. Özellikle bürokratik alışkanlıkların ve geleneklerin dönüşmesi zordur. Dönüşmeleri zaman alır, bürokrasi değişime direnir. Toplumsal ve ekonomik gelişmelerin gerisinde kaldığını kabul etmek istemez. Her sivil toplum kuruluşu temel olarak hürriyetler, hukukun üstünlüğü insan hakları gibi unsurları elde etmelidir.”
|
